NGHỊ ĐỊNH 396/2026/NĐ-CP: NHỮNG THAY ĐỔI MỚI TRONG QUẢN LÝ HẠN NGẠCH PHÁT THẢI VÀ TÍN CHỈ CARBON - DOANH NGHIỆP CẦN BIẾT GÌ?
Từ Nghị định 06/2022/NĐ-CP đến Nghị định 396/2026/NĐ-CP: Hành lang pháp lý về giảm phát thải khí nhà kính và thị trường carbon tại Việt Nam tiếp tục được hoàn thiện.
Ngày 26/10/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 396/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 06/2022/NĐ-CP, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 119/2025/NĐ-CP, Nghị định số 83/2026/NĐ-CP và Nghị định số 112/2026/NĐ-CP.
Nghị định 396/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 12/12/2026.
Đáng chú ý, những thay đổi lần này tập trung vào việc phân định thẩm quyền cấp tài khoản trên Hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon; điều chỉnh thủ tục đăng ký, quản lý dự án và cấp tín chỉ các-bon theo cơ chế trao đổi, bù trừ trong nước.
Vậy các nghị định trước đó đã quy định những gì? Nghị định 396/2026/NĐ-CP sửa đổi ở đâu? Và doanh nghiệp cần chuẩn bị như thế nào?
1. Nhìn lại quá trình hoàn thiện khung pháp lý về khí nhà kính và thị trường carbon
Nghị định 06/2022/NĐ-CP - Đặt nền tảng quản lý phát thải khí nhà kính
Ban hành ngày 07/01/2022, Nghị định 06/2022/NĐ-CP quy định về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn.
Đây là văn bản đặt ra những quy định quan trọng về:
- Đối tượng thực hiện giảm nhẹ phát thải và kiểm kê khí nhà kính.
- Trách nhiệm xây dựng báo cáo kiểm kê khí nhà kính.
- Kế hoạch và hoạt động giảm nhẹ phát thải khí nhà kính.
- Hoạt động đo đạc, báo cáo và thẩm định giảm nhẹ phát thải.
- Tổ chức và phát triển thị trường carbon trong nước.
- Quản lý các chất được kiểm soát theo các cam kết quốc tế về bảo vệ tầng ô-dôn.
Nghị định 06 tạo nền tảng pháp lý để các cơ sở thuộc diện quản lý phát thải xây dựng hệ thống dữ liệu, xác định lượng phát thải và triển khai các hoạt động giảm nhẹ phù hợp.
Nghị định 119/2025/NĐ-CP - Bổ sung quy định về kiểm kê, giảm nhẹ phát thải và thị trường carbon
Có hiệu lực từ ngày 01/08/2025, Nghị định 119/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung của Nghị định 06/2022/NĐ-CP.
Những nội dung đáng chú ý bao gồm:
Thứ nhất, về kiểm kê khí nhà kính.
Nghị định bổ sung quy định về báo cáo kiểm kê khí nhà kính định kỳ hai năm một lần, trong đó báo cáo bao gồm kết quả kiểm kê của hai năm liền kề năm nộp báo cáo.
Đồng thời, văn bản điều chỉnh lộ trình kiểm kê đối với các nhóm cơ sở cụ thể, trong đó có cơ sở sản xuất sắt thép, xi măng, nhà máy nhiệt điện và cơ sở được phân bổ hạn ngạch phát thải.
Thứ hai, về giảm nhẹ phát thải.
Nghị định sửa đổi các quy định liên quan đến tổ chức thực hiện, báo cáo, giám sát và thẩm định kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính.
Thứ ba, về thị trường carbon.
Nghị định bổ sung, hoàn thiện các quy định liên quan đến phân bổ hạn ngạch phát thải, cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ các-bon và quản lý hoạt động giao dịch.
Như vậy, Nghị định 119 tiếp tục cụ thể hóa các nghĩa vụ quản lý phát thải và tạo cơ sở pháp lý cho việc vận hành các cơ chế thị trường carbon.
Nghị định 83/2026/NĐ-CP - Điều chỉnh thủ tục quản lý các chất được kiểm soát
Ban hành và có hiệu lực ngày 23/03/2026, Nghị định 83/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số quy định của Nghị định 06/2022/NĐ-CP, trọng tâm là thủ tục hành chính về các chất được kiểm soát theo quy định bảo vệ tầng ô-dôn.
Nội dung sửa đổi tập trung vào Điều 24, Điều 26 và các biểu mẫu liên quan, bao gồm:
- Hồ sơ đăng ký sử dụng các chất được kiểm soát.
- Thủ tục đăng ký, bổ sung thông tin.
- Thủ tục liên quan đến hạn ngạch sản xuất, nhập khẩu các chất được kiểm soát.
- Thời hạn giải quyết và biểu mẫu thực hiện thủ tục hành chính.
Điểm cần phân biệt: Nghị định 83 không phải văn bản sửa đổi trực tiếp chu kỳ kiểm kê khí nhà kính của tất cả doanh nghiệp. Phạm vi điều chỉnh cụ thể của văn bản này chủ yếu liên quan đến quản lý các chất được kiểm soát.
Nghị định 112/2026/NĐ-CP - Quy định về trao đổi quốc tế kết quả giảm nhẹ phát thải và tín chỉ carbon
Nghị định 112/2026/NĐ-CP được ban hành ngày 01/04/2026, có hiệu lực từ ngày 19/05/2026.
Nghị định quy định về hoạt động trao đổi quốc tế kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon nhằm thực hiện Thỏa thuận Paris.
Các nội dung chính bao gồm:
- Nguyên tắc trao đổi quốc tế kết quả giảm nhẹ phát thải và tín chỉ các-bon.
- Quy định liên quan đến các cơ chế hợp tác theo Điều 6 của Thỏa thuận Paris.
- Trình tự đăng ký và chấp thuận đối với chương trình, dự án thuộc phạm vi điều chỉnh.
- Việc chuyển giao quốc tế và điều chỉnh tương ứng đối với kết quả giảm nhẹ phát thải.
- Trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức tham gia hoạt động trao đổi quốc tế.
Nghị định 112 bổ sung khung pháp lý riêng cho hoạt động trao đổi quốc tế, khác với cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ các-bon trong nước được quy định tại Nghị định 06 và các văn bản sửa đổi.
2. Nghị định 396/2026/NĐ-CP có những điểm mới nào?
Nếu Nghị định 06 tạo ra nền tảng, Nghị định 119 hoàn thiện các quy định quản lý phát thải và thị trường carbon, thì Nghị định 396 tập trung vào phân cấp thẩm quyền và điều chỉnh quy trình thực hiện một số thủ tục hành chính.
2.1. Phân định rõ thẩm quyền cấp tài khoản trên Hệ thống đăng ký quốc gia
Theo Điều 1 Nghị định 396/2026/NĐ-CP, khoản 2 Điều 18 của Nghị định 06/2022/NĐ-CP được sửa đổi, bổ sung theo hướng phân định cơ quan cấp tài khoản theo nhóm đối tượng.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cấp tài khoản cho các nhóm thuộc phạm vi quy định, bao gồm:
- Cơ sở được phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính.
- Cơ quan, tổ chức tham gia chương trình, dự án đăng ký theo các cơ chế tại điểm a và điểm b khoản 1 Điều 20a.
- Cơ quan, tổ chức tham gia dự án các-bon rừng có diện tích rừng trên địa bàn từ hai đơn vị hành chính cấp tỉnh trở lên.
Chủ tịch UBND cấp tỉnh thực hiện cấp tài khoản đối với các nhóm thuộc thẩm quyền được phân cấp, trong đó có tổ chức tham gia dự án đăng ký theo cơ chế tại Điều 20 và nhóm quy định tại điểm c khoản 1 Điều 20a.
Đối với nhóm quy định tại điểm c khoản 1 Điều 20a, thời hạn cấp tài khoản được xác định là 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ đăng ký. Trường hợp từ chối phải nêu rõ lý do.
Đây là điểm thay đổi quan trọng vì xác định cụ thể cơ quan giải quyết thủ tục theo từng loại đối tượng, thay vì áp dụng chung một đầu mối.
2.2. Điều chỉnh quy trình đăng ký dự án theo cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ carbon trong nước
Điều 2 Nghị định 396 sửa đổi, bổ sung các khoản 6, 7, 8 và 9 Điều 20.
Sửa đổi, bổ sung các khoản 6, 7, 8 và 9 như sau:
a) Cơ quan, tổ chức có đề nghị đăng ký dự án lựa chọn phương pháp tạo tín chỉ các-bon quy định tại khoản 4 Điều này và gửi hồ sơ đăng ký dự án theo một trong các hình thức: trực tiếp hoặc qua dịch vụ bưu chính tới Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh (trường hợp dự án trên địa bàn 01 tỉnh hoặc 01 trong các tỉnh thuộc khu vực thực hiện dự án đối với dự án trên địa bàn từ 02 tỉnh trở lên) hoặc trực tuyến tại Cổng dịch vụ công quốc gia / Ứng dụng định danh quốc gia.
- Hồ sơ bao gồm:
- Đơn đề nghị theo Mẫu số 04A Phụ lục V;
- Tài liệu thiết kế dự án theo Mẫu số 04B Phụ lục V;
- Kế hoạch giám sát dự án theo Mẫu số 04C Phụ lục V;
- Kế hoạch thực hiện phát triển bền vững theo Mẫu số 04D Phụ lục V;
- Phương thức liên lạc theo Mẫu số 04Đ Phụ lục V.
b) Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi tiếp nhận hồ sơ thông báo cho cơ quan, tổ chức về tính hợp lệ của hồ sơ. Trường hợp hồ sơ không hợp lệ, cơ quan, tổ chức hoàn thiện hồ sơ trong thời hạn không quá 10 ngày làm việc kể từ ngày có thông báo.
c) Trong thời hạn 01 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ hợp lệ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi tiếp nhận hồ sơ đăng tải hồ sơ đề nghị đăng ký dự án trên Cổng thông tin điện tử của cơ quan mình để lấy ý kiến rộng rãi; đồng thời, gửi hồ sơ tới Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh của các khu vực thực hiện dự án (nếu có) để lấy ý kiến về việc đồng thuận cho đăng ký dự án. Thời hạn đăng tải và lấy ý kiến trong vòng 22 ngày làm việc. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh được lấy ý kiến có trách nhiệm trả lời bằng văn bản căn cứ vào sự phù hợp của dự án với quy hoạch, kế hoạch phát triển của địa phương.
d) Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày kết thúc lấy ý kiến, căn cứ kết quả tổng hợp ý kiến trên Cổng thông tin điện tử và ý kiến của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh của địa phương liên quan, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi tiếp nhận hồ sơ thông báo cho cơ quan, tổ chức nộp hồ sơ. Trường hợp Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh của địa phương liên quan có ý kiến không đồng thuận thì Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi tiếp nhận hồ sơ thông báo từ chối phê duyệt đăng ký cho cơ quan, tổ chức và nêu rõ lý do.
đ) Trường hợp Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh của địa phương liên quan có ý kiến đồng thuận, cơ quan, tổ chức hoàn thiện hồ sơ theo ý kiến thông báo tại điểm d khoản này và gửi đơn vị quy định tại khoản 2 Điều này để thực hiện thẩm định. Trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày nhận được thông báo, cơ quan, tổ chức gửi hồ sơ đề nghị đăng ký dự án đã hoàn thiện kèm báo cáo thẩm định tài liệu dự án theo Mẫu số 04E Phụ lục V ban hành kèm theo Nghị định này tới Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh nơi tiếp nhận hồ sơ ban đầu.
e) Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ đã hoàn thiện hợp lệ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi tiếp nhận hồ sơ gửi hồ sơ tới cơ quan, tổ chức liên quan đến lĩnh vực hoạt động của dự án để lấy ý kiến về việc phê duyệt đăng ký dự án. Cơ quan, tổ chức được lấy ý kiến có trách nhiệm trả lời bằng văn bản trong thời hạn không quá 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ lấy ý kiến.
g) Trong thời hạn 05 ngày làm việc sau khi nhận được ý kiến của các cơ quan, tổ chức, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi tiếp nhận hồ sơ tổ chức đánh giá theo các nội dung: biện pháp giảm phát thải khí nhà kính, phương pháp tạo tín chỉ các-bon, các tham số giám sát hoạt động dự án; phê duyệt đăng ký hoặc điều chỉnh đăng ký dự án bằng quyết định theo Mẫu số 04G Phụ lục V ban hành kèm theo Nghị định này; gửi cho cơ quan, tổ chức đề nghị đăng ký, thông báo cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh của địa phương liên quan (nếu có) và công bố trên Hệ thống đăng ký quốc gia; trường hợp không phê duyệt đăng ký phải nêu rõ lý do.
h) Cơ quan, tổ chức có nhu cầu điều chỉnh quy mô, công suất của dự án đã được đăng ký thực hiện theo trình tự đề nghị đăng ký dự án quy định tại khoản này
2.3. Quy định cụ thể thủ tục thay đổi thành phần tham gia và hủy đăng ký dự án
Nghị định 396 tiếp tục sửa đổi thủ tục liên quan đến các dự án đã được đăng ký.
Theo đó:
- Thay đổi thành phần tham gia dự án: cơ quan có thẩm quyền thực hiện trong thời hạn không quá 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận được đơn đề nghị.
- Hủy đăng ký dự án: thời hạn thực hiện không quá 22 ngày làm việc kể từ ngày nhận được đơn đề nghị.
Các quyết định tương ứng được công bố trên Hệ thống đăng ký quốc gia.
Đồng thời, tổ chức vẫn phải hoàn thành những nghĩa vụ đã cam kết với các bên liên quan theo quy định của pháp luật khi thực hiện điều chỉnh hoặc hủy đăng ký.
2.4. Điều chỉnh thủ tục cấp tín chỉ carbon trong nước
Theo khoản 9 Điều 20 được sửa đổi, chủ đầu tư dự án đã đăng ký thực hiện thủ tục đề nghị cấp tín chỉ các-bon với các hồ sơ được quy định, bao gồm:
- Đơn đề nghị cấp tín chỉ.
- Báo cáo giám sát dự án.
- Báo cáo thẩm định kết quả giảm nhẹ dự án do đơn vị thẩm định theo quy định thực hiện.
- Báo cáo phát triển bền vững.
Cơ quan có thẩm quyền kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ, lấy ý kiến các bên liên quan và quyết định việc cấp tín chỉ các-bon theo quy trình quy định.
Điều này cho thấy việc đề nghị cấp tín chỉ phải gắn với hồ sơ giám sát và thẩm định kết quả giảm nhẹ phát thải, không đơn thuần chỉ dựa trên việc doanh nghiệp tuyên bố đã thực hiện một hoạt động giảm phát thải.
2.5. Điều chỉnh biểu mẫu và quy định chuyển tiếp
Nghị định 396 thay thế sáu mẫu tại Phụ lục V, gồm Mẫu số 01, 04A, 04G, 05, 06 và 07A; đồng thời bãi bỏ Mẫu số 11 và Mẫu số 12.
Về chuyển tiếp, Điều 5 quy định các loại hồ sơ thuộc phạm vi nêu tại điều này đã được bộ quản lý lĩnh vực tiếp nhận trước ngày 01/08/2026 thì không phải nộp lại và tiếp tục được giải quyết theo quy định tại thời điểm tiếp nhận.
Đây là nội dung doanh nghiệp và chủ đầu tư dự án cần lưu ý khi rà soát hồ sơ đã nộp hoặc dự kiến thực hiện trong thời gian chuyển đổi quy định.
3. Doanh nghiệp sẽ chịu tác động như thế nào?
Cần phân biệt hai nhóm hoạt động để tránh hiểu sai phạm vi áp dụng của Nghị định 396.
Nhóm thứ nhất: Các cơ sở thuộc diện thực hiện kiểm kê khí nhà kính và giảm nhẹ phát thải.
Các cơ sở này tiếp tục thực hiện những nghĩa vụ tương ứng theo quy định hiện hành về kiểm kê, lập kế hoạch, báo cáo và thẩm định.
Nghị định 396 không trực tiếp sửa đổi Điều 11 về kiểm kê khí nhà kính, cũng không thiết lập một chu kỳ kiểm kê mới cho tất cả doanh nghiệp.
Vì vậy, doanh nghiệp cần căn cứ danh mục cơ sở phải kiểm kê khí nhà kính, lĩnh vực hoạt động và các quy định tương ứng để xác định chính xác nghĩa vụ.
Nhóm thứ hai: Các cơ sở, tổ chức tham gia cơ chế hạn ngạch phát thải hoặc triển khai dự án tín chỉ carbon.
Đây là nhóm cần đặc biệt quan tâm đến những thay đổi của Nghị định 396, nhất là khi thực hiện:
- Đăng ký tài khoản trên Hệ thống đăng ký quốc gia.
- Đăng ký, điều chỉnh hoặc hủy đăng ký dự án tín chỉ carbon trong nước.
- Thay đổi thành phần tham gia dự án.
- Chuẩn bị hồ sơ giám sát và thẩm định để đề nghị cấp tín chỉ carbon.
Đối với nhóm này, xác định đúng cơ chế áp dụng, cơ quan có thẩm quyền và biểu mẫu hồ sơ là bước quan trọng trước khi thực hiện thủ tục.
4. Từ yêu cầu quản lý phát thải đến quản trị dữ liệu và triển khai giải pháp thực tế
Qua các lần sửa đổi, bổ sung từ năm 2022 đến năm 2026, có thể thấy khung pháp lý về khí nhà kính và thị trường carbon tại Việt Nam đang ngày càng cụ thể hơn về phương pháp, trách nhiệm, hồ sơ và trình tự thực hiện.
Đối với doanh nghiệp, điều này đặt ra yêu cầu cần quản lý tốt dữ liệu phát thải, xác định nguồn phát thải, theo dõi các biện pháp giảm nhẹ và chuẩn bị tài liệu phù hợp với từng nghĩa vụ pháp lý.
Đặc biệt, đối với các doanh nghiệp công nghiệp có mức tiêu thụ năng lượng lớn, hoạt động sử dụng điện, nhiệt và nhiên liệu là những nội dung cần được xem xét trong quá trình kiểm kê phát thải và xây dựng giải pháp giảm nhẹ.
Việc kiểm toán năng lượng, rà soát hiệu quả vận hành và đánh giá các cơ hội tiết kiệm năng lượng có thể cung cấp cơ sở kỹ thuật hữu ích cho quá trình xây dựng phương án giảm phát thải.
Tuy nhiên, doanh nghiệp cũng cần phân biệt rõ giữa giải pháp giảm phát thải, nghĩa vụ báo cáo giảm nhẹ phát thải và dự án được đăng ký để cấp tín chỉ carbon. Đây là các hoạt động có mục tiêu, phạm vi và yêu cầu pháp lý khác nhau.
5. ECC Bách Khoa - Đồng hành cùng doanh nghiệp trong quản lý năng lượng và khí nhà kính
Trước những thay đổi của khung pháp lý về quản lý khí nhà kính và phát triển thị trường carbon, việc xây dựng nền tảng dữ liệu chính xác, đánh giá mức tiêu thụ năng lượng và xác định giải pháp giảm phát thải có ý nghĩa thiết thực đối với doanh nghiệp.
Công ty Cổ phần Tiết kiệm Năng lượng Bách Khoa (ECC Bách Khoa) hoạt động trong lĩnh vực tư vấn, cung cấp dịch vụ và chuyển giao công nghệ về tiết kiệm năng lượng, điện, nhiệt và lạnh.
ECC Bách Khoa có kinh nghiệm triển khai các hoạt động tư vấn tiết kiệm năng lượng cho doanh nghiệp, trong đó có kiểm toán năng lượng, xây dựng hệ thống quản lý năng lượng, tổ chức đào tạo và các dự án liên quan đến đánh giá, kiểm kê khí nhà kính.
Trong lĩnh vực khí nhà kính, ECC Bách Khoa thể hiện các nhóm hoạt động:
- Đánh giá và kiểm kê phát thải khí nhà kính.
- Đánh giá và lập kế hoạch giảm nhẹ phát thải khí nhà kính.
- Tư vấn và triển khai các giải pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả.
- Kiểm toán năng lượng và xây dựng hệ thống quản lý năng lượng.
- Đào tạo, nâng cao năng lực về quản lý và sử dụng năng lượng.
Các hoạt động này hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng nền tảng kỹ thuật để nhận diện nguồn phát thải, đánh giá hiện trạng và lựa chọn phương án giảm nhẹ phù hợp.
Trong bối cảnh các quy định về quản lý khí nhà kính tiếp tục được hoàn thiện, doanh nghiệp có thể chủ động rà soát nghĩa vụ pháp lý, chuẩn hóa hệ thống dữ liệu và xây dựng lộ trình cải thiện hiệu quả sử dụng năng lượng, giảm phát thải.
ECC Bách Khoa hướng tới đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình đánh giá, quản lý năng lượng và triển khai các hoạt động kiểm kê, giảm nhẹ phát thải khí nhà kính dựa trên điều kiện thực tế của từng cơ sở.
THÔNG TIN LIÊN HỆ
CÔNG TY CỔ PHẦN TIẾT KIỆM NĂNG LƯỢNG BÁCH KHOA (ECC BÁCH KHOA)
- Website: https://eccbachkhoa.vn
- Email: eccbachkhoa@gmail.com
- Điện thoại: (024) 3623 1704